Vandaag, 10 december, is het Internationale Mensenrechtendag. Vandaag zal ook de Tweede Kamer de initiatiefnota “Big Farma: niet gezond!” van PvdA, SP en GroenLinks bespreken. Toegang tot effectieve geneesmiddelen is een fundamenteel mensenrecht. De plicht ervoor te zorgen dat medicijnen beschikbaar zijn voor patiënten die er baat bij kunnen hebben ligt primair bij de overheid. De druk op de overheid om dit recht te verwezenlijken is dan ook groot. Maar hoge geneesmiddelenprijzen kunnen een serieuze belemmering vormen voor de overheid om aan die verplichting te voldoen. Nu farmaceutische bedrijven met hun prijsbeleid direct invloed uitoefenen op de toegang tot gezondheidszorg, rust op hen de maatschappelijke zorgplicht om dit publieke belang – naast de overheid – te beschermen. En niet te schaden door onredelijk hoge prijzen te vragen voor hun geneesmiddelen.

Ook farmaceutische bedrijven hebben dus de plicht om het recht op toegang tot effectieve geneesmiddelen te respecteren. Dit is in 2011 vastgelegd in de Guiding Principles on Business and Human Rights, door de Raad voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties. Helaas laten recente ontwikkelingen in Nederland zien dat een groot deel de farmaceutische sector deze mensenrechtenplicht aan haar laars lapt. Voorbeelden zijn: het weesgeneesmiddel CDCA Leadiant, waarbij de prijs 500x steeg van 28 cent naar €140 per pil; de torenhoge prijzen van nieuwe kanker geneesmiddelen die vaak meer dan €100.000 per patiënt per jaar bedragen; en het oprekken van octrooien en andere trucs om concurrenten van de markt te weren zoals in het geval van het middel Seroquel. Dit beleid van de industrie heeft gevolgen voor individuele patiënten maar legt ook een tijdbom onder ons zorgstelsel.

Veel farmaceuten handelen met hun prijsbeleid in strijd met het internationaal en het Nederlands recht en daar moet tegen opgetreden worden. De Stichting Farma ter Verantwoording heeft hiertoe een aanzet gegeven door een handhavingsverzoek in te dienen bij de Autoriteit Consument en Markt in de CDCA Leadiant zaak vanwege misbruik van economische machtspositie door de fabrikant. Vandaag is het aan de Tweede Kamer om effectieve maatregelen te nemen tegen hoge geneesmiddelenprijzen.